Gepubliceerd 22 augustus 2026 om 10:07
In ruimtes waar brandbaar gas, damp of stof kan voorkomen, bestaan er twee volledig verschillende manieren om elektrische apparatuur veilig te maken. De ene is omsluiten: een behuizing bouwen die zo sterk is dat een ontsteking binnenin daar ook blijft. De andere is onvoldoende energie hebben om überhaupt iets te ontsteken.
De tweede methode heet intrinsieke veiligheid, en dat is het principe waarop dit instrument is gebaseerd. Het circuit is zo ontworpen dat noch een vonk, noch een heet oppervlak kan ontstaan met voldoende energie om de omringende atmosfeer te ontsteken — zelfs niet bij een storing. Dat is een cruciaal verschil: de bescherming zit in het ontwerp, niet in het feit dat iemand eraan denkt een deksel te sluiten.
Wat het is
De Comark C9501/IS is een intrinsiek veilige drukmeter voor het bereik 0 tot ±140 mbar — overeenkomend met 0–2 PSI, 0–55 inH₂O, 0–1400 mmH₂O of 0–9999 Pa. Hij heeft dubbele ingangen, zodat hij kan meten ten opzichte van de atmosfeer of als differentiaaldruk tussen twee punten, en toont de waarde in PSI, mbar, inH₂O, mmHg, torr, Pa of mmH₂O.
De behuizing is IP67-geclassificeerd tegen stof en water volgens BS EN 60529, met een beschermende rubberen hoes als optie. Het instrument is ATEX-gecertificeerd volgens Ex II 1G Ex ia IIC T4 Ga (Baseefa03ATEX0079) en goedgekeurd door internationaal erkende instanties volgens de eisen voor intrinsieke veiligheid. Twee jaar garantie.
Het probleem dat het oplost
Zo werkt de bescherming. De elektronica is ontworpen om zowel de elektrische ontlading als de oppervlaktetemperatuur van het instrument te beperken. De energie die is opgeslagen in het circuit — in condensatoren, inductanties en de batterij — wordt zo laag gehouden dat een vonk bij een kabelbreuk of kortsluiting niet voldoende is om het meest ontvlambare mengsel binnen de classificatie te ontsteken. De temperatuurklasse geeft op vergelijkbare wijze aan dat geen enkel oppervlak heet genoeg wordt om het gas te ontsteken.
De aanduiding is leesbaar zodra men weet wat de onderdelen betekenen: Ex ia is het strengste niveau van intrinsieke veiligheid, dat gebruik toestaat zelfs in de meest kwetsbare zone; IIC is de zwaarste gasgroep, die waterstof en acetyleen omvat; T4 geeft de hoogst toegestane oppervlaktetemperatuur aan. Samen beschrijven ze onder welke omstandigheden het instrument mag worden gebruikt — en dat is precies waarom de certificering bestaat: ze vervangt een beoordeling ter plaatse door een gedocumenteerde goedkeuring.
Wat wordt er dan gemeten? Het bereik van ±140 mbar is bewust laag gehouden. Het zijn drukverschillen van deze orde van grootte die ventilatie, filters en procesgassen aansturen: drukval over een filter die aangeeft wanneer het verstopt is, onderdruk die een ruimte ingesloten houdt, gasdruk in een brandersysteem. Met dubbele ingangen wordt het verschil rechtstreeks gemeten in plaats van als twee aflezingen die van elkaar worden afgetrokken — wat zowel sneller is als een rekenfout uit de keten haalt.
Om duidelijk te zijn: een gecertificeerd instrument maakt een installatie niet automatisch veilig. Welke zone van toepassing is, welke gassen voorkomen en welke procedures gelden, worden bepaald door de eigen classificatie en Ex-documentatie van de installatie — de markering van het instrument geeft aan waar het mag worden gebruikt, niet waar het moet worden gebruikt.
Drie typische toepassingen
- Proces- en chemische industrie: druk- en differentiaaldrukmeting in ruimtes waar brandbare stoffen worden behandeld of opgeslagen.
- Gas- en brandersystemen: controle van de werkdruk in lagedrukleidingen tijdens bedrijf.
- Ventilatie in geclassificeerde ruimtes: drukval over filters en controle van over- of onderdruk waar zone-indeling van toepassing is.
Waarom het loont
De rekensom is hier opvallend eenvoudig, en het gaat niet om meetwaarden. Het alternatief voor een gecertificeerd instrument is óf niet meten in de geclassificeerde ruimte — en dus niets weten — óf een instrument gebruiken dat niet is goedgekeurd voor de omgeving. Dat laatste is geen besparing maar een overtreding met een gevolg dat niet in geld is uit te drukken.
De dagelijkse winst is dat de controle daadwerkelijk tijdens bedrijf kan worden uitgevoerd. Zonder intrinsiek veilige apparatuur moet men vaak het proces stopzetten of de ruimte vrijmaken voordat men kan meten — wat in de praktijk betekent dat men zelden meet, en dat een geleidelijke verandering zoals een verstopt filter pas wordt ontdekt nadat het schade heeft veroorzaakt. Een instrument dat aanwezig mag blijven, maakt van de meting een routine in plaats van een gebeurtenis.
Lees meer over de Comark C9501/IS intrinsiek veilige drukmeter →